Smile

07/07/2020
Jak się miało później okazać, to był ostatni film, w którym Charlie Chaplin zagrał postać, z którą jest kojarzony na całym świecie – człowieka w meloniku. To ten film, z którego pozostają w pamięci niezwykle trafne i dziś obrazy ludzi przy taśmie produkcyjnej. Okazuje się, że dzisiejsze czasy są dziś tak samo dzisiejsze, jak ponad 80 lat temu.
Charlie Chaplin kompozytorem nie był, nie czytał nut, ani nie potrafił zapisywać melodii, ani zawodowo grać na jakimkolwiek instrumencie, choć w dzieciństwie uczył się grać na fortepianie, skrzypcach i wiolonczeli. Skomponował lub może w jego wypadku właściwszym jest słowo „wymyślił” muzykę do wielu swoich filmów, oddając zapis nutowy i aranżację innym. Muzykę do „Modern Times” nucił Alfredowi Newmanowi. Chaplin niemal zawsze był obecny przy nagrywaniu ścieżek dźwiękowych do swoich filmów, a nawet dyrygował orkiestrami nagrywającymi jego pomysły.
Dziś nikt nie kwestionuje miejsca Charlie Chaplina w historii kina. Aktor dostał 3 Oscary, w tym dwa za całokształt i jeden za muzykę do filmu „Limelight” (polski tytuł „Światła rampy”) z 1953 roku. Nigdy nie dostał Oscara za jakąkolwiek rolę w swoich filmach. Oscara za muzykę do „Limelight” dostał w 1973 roku. Producenci wykorzystali specyfikę regulaminu przyznawania nagród – film nie miał w 1953 roku premiery w Los Angeles, więc w 1972 roku był z punktu widzenia regulaminu Oskarów nowością. W latach pięćdziesiątych Chaplin był uznawany w USA za komunistę i jego twórczość była bojkotowana. Nagrodę otrzymał wspólnie z Rayem Raschem i Larry Russelem – czyli tymi, którzy pomogli przełożyć jego muzyczne pomysły na zapis nutowy i instrukcje dla orkiestry. Jak opowiadał w jednym z wywiadów Bronisław Kaper, który był członkiem oscarowej akademii w czasie, kiedy Chaplinowi przyznano Oscara, to właśnie członkowie akademii poprosili Chaplina o nazwiska osób, które napisały wraz z nim muzykę do nagrodzonego później „Limelight”.
Melodia „Smile” przypomina jeden z motywów muzycznych z opery „Tosca” Giacomo Puccini’ego, jednak nikt nigdy nie zarzucał Chaplinowi plagiatu. Po premierze filmu „Modern Times” (polski tytuł „Dzisiejsze czasy”), na prawie dwie dekady świat zapomniał o tej melodii. W 1954 roku tekst do kompozycji Charlie Chaplina napisał Geoffrey Parsons, znany również z jednej z wersji tekstu do „Autumn Leaves”. Część pieniędzy za jego pracę zapewnił sobie właściciel firmy, w której Parsons pisał swoje teksty – John Turner. W ten sposób powstała piosenka, z której w 1954 roku wielki przebój stworzył Nat King Cole.
Wkrótce za temat Chaplina wzięli się również muzycy jazzowi – Teddy Wilson, Les Spann, Kenny Dorham, Oscar Peterson, a nawet Sun Ra. Z dużej grupy instrumentalnych jazzowych wykonań wybieram jednak Dextera Gordona z albumu „Dexter Calling” z 1961 roku i gitarową improwizację Bireli Lagrene z albumu „Standards”, choć pominięcie Oscara Petersona nie przyszło mi łatwo. Do kompletu wykonań najważniejszych dokładam jeszcze pełny dojrzałego uroku duet wokalny Tonny Bennetta i Barbry Streisant z albumu Tonny Benneta „Duets: An American Classics”.

Audycja

Cover To Cover - O wielu przebojach napisano całe książki, czasem dotyczące jedynie jednej studyjnej rejestracji. CoverToCover to moje subiektywne spojrzenie na piękne melodie, z reguły w audycji pojawia się oryginał i jakaś zupełnie nieoczekiwana i zaskakująca wersja. Jazzowe standardy, melodie znanych z pierwszych miejsc list popowych przebojów, które upiększyli kreatywni improwizatorzy. Najbardziej znane jazzowe przeboje i instrumentalne wersje piosenek, których teksty wielu zna na pamięć. Zaskakujące i inspirująco różne od oryginałów, często trudne do odnalezienia i dawno nie wznawiane.

Autorzy audycji i kontakt

Rafał Garszczyński

Zawartość odcinka

1. Charlie Chaplin – Charlie Chaplin Modern Times Original Soundtrack (Charlie Chaplin and His Orchestra: The Music Of His Films)
2. Nat King Cole – It's Crazy / Smile single (Charlie Chaplin and His Orchestra: The Music Of His Films)
3. Dexter Gordon – Dexter Calling
4. Bireli Lagrene – Standards
5. Tony Bennett with Barbra Straisand – Duets: An American Classic

Inne audycje

Sweet_Dreams_C2C.mp3

Sweet Dreams (Are Made Of This)

Specjalnie na okoliczność przygotowania tego odcinka CoverToCover poświęciłem całe 19,99 złotych na wyprzedaży na album „Greatest Hits” zespołu Eurythmics. Czego się nie robi dla Terez Montcalm?
Bang_Bang_C2C.mp3

Bang Bang (My Baby Shot Me Down)

Piosenkę napisał Sonny Bono w 1966. W tym czasie był mężem i producentem nagrań Cher, która jako pierwsza nagrała ten utwór i wydała najpierw na singlu, a później na swoim drugim studyjnym albumie „The Sonny Side Of Cher”.
Invitation_C2C.mp3

Invitation

Historię powstania „Invitation” opisałem niedawno przy okazji nowego odcinka naszego radiowego cyklu Mistrzowie Polskiego Jazzu opowiadającego o niezwykłej karierze jednego z największych światowych kompozytorów muzyki filmowej – Bronisława Kapera
dtb-podc.mp3

145: Jay Electronica – nareszcie!

Jeden z najbardziej legendarnych niewydanych albumów – "Act II: The Patents of Nobility (The Turn)" Jaya Electroniki w końcu ujrzał światło dzienne.
Over_The_Rainbow_C2C.mp3

Over The Rainbow

Historia tego utworu jest pełna niezwykłych zwrotów akcji i powrotów do światowej popularności, często w sposób, którego nikt się nie spodziewał.
jcb-podc.mp3

Shake 'Em On Down – Mississippi Fred McDowell

Twórczość Ojca Chrzestnego Hill Country Bluesa
podcast-km.mp3

Jazz pachnący słodką bazylią

Gil Evans i jego Monday Night Orchestra w nowojorskim klubie Sweet Basil
podprad_MilesDavis1970_2020-10-01.mp3

Miles Davis 1970

Nagrania Milesa Davisa z 1970 roku
Moon_River_C2C.mp3

Moon River

Utwór napisał Henry Mancini, jeden z twórców niezliczonej ilości ilustracyjnej muzyki filmowej. Wśród jego kompozycji znajdziecie sporo takich, które na trwałe znalazły się w jazzowym repertuarze.
podcast-pp.mp3

Darrifourcq, Hermia, Ceccaldi i Kwartet Tomeki Reid

Dwie nowe płyty z awangardy jazzowej